{
  "fields": [{"id":"_id","type":"int"},{"id":"addressadditionalInformation","type":"text"},{"id":"addressbuildingNumber","type":"text"},{"id":"addresscity","type":"text"},{"id":"addressflatNumber","type":"text"},{"id":"addresspostalCode","type":"text"},{"id":"addressstreetName","type":"text"},{"id":"addressstreetPrefix","type":"text"},{"id":"author","type":"text"},{"id":"cemeteryRow","type":"text"},{"id":"cemeterySide","type":"text"},{"id":"cemeterySpot","type":"text"},{"id":"comments","type":"text"},{"id":"creationDate","type":"text"},{"id":"custodian","type":"text"},{"id":"description","type":"text"},{"id":"founder","type":"text"},{"id":"graveNumber","type":"text"},{"id":"inscription","type":"text"},{"id":"locationName","type":"text"},{"id":"materialType","type":"text"},{"id":"recordNumber","type":"text"},{"id":"size","type":"text"},{"id":"status","type":"text"},{"id":"typeOfObject","type":"text"}],
  "records": [
    [1,"","","Zabrze-Mikulczyce","","","Ogórka","","","","","","","","","Tablica na budynku, w którym do II wojny światowej mieściła się polska szkoła mniejszościowa. Tablicę odsłonięto 2 października 1962 roku. Najdłużej, bo przez 16 lat - a więc do wybuchu II wojny światowej - przetrwała Szkoła Polska w Mikulczycach. Pięć lat po odsłonięciu tablicy, we wrześniu 1967 roku, w jednej z klas została otwarta izba muzealna, wyposażona w eksponaty obrazujące historię walki o polskość tej szkoły","","","„W tym budynku przetrwała w nierównej walce aż do Drugiej Wojny Światowej Polska Szkoła w Mikulczycach”","Szkoła Podstawowa Nr 26","","47/1","","","tablica"],
    [2,"","","Zabrze","","","Kasprowicza","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca miejsce, w którym w 1924 roku zginął Roman Nowak, członek Komunistycznej Partii Polski","","","„W tym miejscu w 1924 od kul sługusów kapitalistycznych w walce o wyzwolenie klasy robotniczej zginął towarzysz Roman Nowak. Cześć jego pamięci”","ul. Kasprowicza i róg Hagera","","47/2","","REMOVED","tablica"],
    [3,"","","Zabrze","","","Wolności","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca miejsce starcia w dniu 2 maja 1921 roku Kompanii Zaborskiej Wojsk Powstańczych pod dow. por. W. Czecha z niemiecką policją","","","","","","47/3","","","tablica"],
    [4,"","","Zabrze","","","Gen. De Gaulle'a","","","","","","","","","Tablica na budynku, z którego 9 września 1967 roku przemawiał Prezydent Republiki Francuskiej Gen. Charles de Gaulle","","","„W tym domu Prezydent Republiki Francuskiej Gen. Charles de Gaulle dnia 9 września 1967 powiedział: Niech żyje Zabrze najbardziej śląskie ze wszystkich śląskich miast czyli najbardziej polskie z wszystkich polskich miast. W dowód trwałej pamięci mieszkańcy Zabrza 1984 r.”","","","47/5","","","tablica"],
    [5,"","","Zabrze","","","Powstańców","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca Pawła Dubiela, uczestnika Powstania śląskiego, więźnia obozów koncentracyjnych, członka najwyższych władz SD, posła na sejm PRL, w latach 1945-50 prezydenta Miasta Zabrze","","","„Paweł Dubiel 6.XII.1902- 11.XI.1980 Syn ziemi śląskiej, uczestnik powstań śląskich, więzień obozów koncentracyjnych, członek najwyższych władz SD, poseł          na Sejm PRL, Prezydent Miasta Zabrze 1945-1950.\nI Prezydentowi Zabrza w 40 lecie wyzwolenia MGN, MKSD             i Prezydent Miasta Zabrze.         1985-03-19”","Urząd Miejski, I piętro","","47/6","","","tablica"],
    [6,"","","Zabrze","","","Powstańców","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca mieszkańców Zabrza, którzy zginęli w walkach w czasie III Powstania Śląskiego – 39 nazwisk","","","„Za wolność Górnego Śląska polegli synowie miasta Zabrze w III Powstaniach Śląskich\n39 nazwisk\nCześć ich pamięci”","Urząd Miejski","","47/7","","","tablica"],
    [7,"","","Zabrze","","","Wolnośći","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca zdobycie\n 3 maja 1921 roku przez Powstańców Śląskich siedziby kompanii niemieckich bojówkarzy","","","\"W dniu 3 maja 1921 roku\npowstańcy Śląscy po walce z policją niemiecką zdobyli ten gmach.\nW walce brały udział wojska powstańcze, II komp. szturmowa pod dow. płk. Śliwki Henryka, I komp. Straży Obywatelskiej pod dow. Drewnioka Jana. Zginął bohaterską śmiercią adiutant Nawrat Józef”","budynek MPWiK","","47/8","","","tablica"],
    [8,"","","Zabrze","","","Powstańców Śląskich","","","","","","","","","Tablica na budynku, w którym w latach 1918-20 mieściła się Polska Rada Ludowa, której prezesem był dr Bronisław Hager, w latach 1920-21 Powiatowy Komisariat Plebiscytowy, a w czasie Powstań Śląskich mieściła się Powiatowa Komenda Wojsk Powstańczych pod dow. płk. Fryderyka Szędzielorza.","","","„1918 – 1922\nW gmachu tym mieści la się w latach 1918-1920m Polska Rada Ludowa, a w czasie 1920/21 Powiatowy Komisariat Plebiscytowy. Prezesem Rady Ludowej był dr Bronisław Hager. \nW czasie powstań śląskich mieściła się tu powiatowa Komenda Wojsk Powstańczych pod dow. płk. Szędzielorza Fryderyka.”","róg ul. Wolności","","47/9","","","tablica"],
    [9,"","","Zabrze","","","Piastowska","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca miejsce, gdzie 3 maja 1921 roku toczyły się walki przeciw niemieckiej policji","","","„W dniu 3 maja 1921 r. toczyły się tu walki przeciw policji niemieckiej, \nw wyniku których I kompania szturmowa wojsk powst. pod dow. por. Wierciocha Jana rozbiła całą załogę”","","","47/10","","","tablica"],
    [10,"","","Zabrze","","","Wolności","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca 10. rocznicę powrotu Zabrza do Macierzy Polskiej.","","","„Dla upamiętnienia 10-tej rocznicy powrotu miasta Zabrze do macierzy polskiej.\nSpołeczeństwo miasta Zabrze\n24.01.45 – 24.01.55”","","","47/11","","","tablica"],
    [11,"","","Zabrze","","","Pawła Dubiela","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca działalność Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, które kierowało walką polskich robotników o poprawę warunków bytu","","","„1919-1921\nTu mieściły się biura polskiej organizacji robotniczej ZZP, skąd kierowano strajkami proletariatu polskiego. Na czele ruchu stal Paweł Dubiel, zamordowany w 1941 r. w hitlerowskim obozie koncentracyjnym w Dachau.\nW czasie 3 powstania śląskiego była tu ekspozytura Polskiej Komendy Miasta Zabrze”","","","47/12","","","tablica"],
    [12,"","","Zabrze","","","Karola Miarki","","","","","","","","","Pomnik Karola Miarki, działacza narodowego, krzewiciela kultury polskiej na Górnym Śląsku\nw okresie Wiosny Ludów.\nOdsłonięcia pomnika dokonał płk Jerzy Ziętek, ówczesny przewodniczący W.R.N. w Katowicach 2.X.1958 r. Skwer odrestaurowano w 50-tą rocznicę ufundowania pomnika w 2008 r.","","","„Karolowi Miarce (1825-1882) polskiemu działaczowi społecznemu na Górnym Śląsku, nauczycielowi, publicyście mieszkańcy Zabrza. Rok 1958”","róg ul. Powstańców Śląskich","","47/14","","","pomnik"],
    [13,"","","Zabrze-Biskupice","","","Bytomska","","","","","","","","","Pomnik Józefa Lompy, działacza okresu odrodzenia narodowego na Górnym Śląsku. Odsłonięcia pomnika dokonał 1.12.1957 r. Jerzy Fusiecki, ówczesny działacz kulturalny, założyciel MBP.","","","„Wielkiemu patriocie śląskiemu Józefowi Lompie społeczeństwo Biskupic”","","","47/15","","","pomnik"],
    [14,"","","Zabrze","","","Szymały, Sejmowa","","","","","","","","","Pomnik ku czci poległych w czasie Powstań Śląskich i w czasie II wojny światowej. Odsłonięty został w 1946 r. przez weteranów Powstań Śląskich.","","","„1919-1921\n1939-1945\nW walce o wyzwolenie narodowe\ni społeczne Ziemi Śląskiej zginęli:\nS. Oleksin, F. Mozgalik, J. Kalinowski, W. Mikosiak, K. Woźnica, A. Buchała, R. Mika, J. Błaszczyk, M. Makselon, A. Rajca.\nCześć ich pamięci”","Róg ul. Szymały i ul. Sejmowej","","47/16","","","pomnik"],
    [15,"","","Zabrze-Mikulczyce","","","Gogolińska","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny \n32 Powstańców Śląskich z gminy Mikulczyce poległych 13 maja 1921 roku oraz 2 Powstańców Śl. poległych 16 lipca 1921 roku – płyta","","","„Za wolność i polskość Górnego Śląska polegli synowie gminy Mikulczyce w trzecim Powstaniu Śląskim w roku 1921\n34 nazwiska\nCześć ich pamięci”","Park im. G. Zapolskiej","","47/17","","","grób zbiorowy"],
    [16,"","","Zabrze-Pawłów","","","Rogoźnicka","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny Powstańców Śląskich oraz pomordowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych \nw latach II wojny światowej –pomnik nagrobny.","","","„Cześć i chwała poległym Powstaniach Śląskich \nw 1919,1920,1921 roku\n i pomordowanym w obozach koncentracyjnych w latach 1919-1945”","Cmentarz parafialny","","47/18","","","grób zbiorowy"],
    [17,"","","Zabrze","","","Wolności","","","","","","","","","Pomnik nagrobny zlokalizowany na zbiorowym grobie wojennym 42 Powstańców Śląskich poległych w walkach o Górę Świętej Anny oraz w okolicach Sławicie i Kędzierzyna","","","„Cześć i chwała bohaterskim synom miasta Zabrze poległym za wolność \ni połączenie Śląska z Polską w Powstaniach Śląskich”\n42 nazwiska","Cmentarz parafialny","","47/19","","","pomnik"],
    [18,"","","Zabrze-Rokitnica","","","Kard. Stefana Wyszyńskiego","","","","","","","","","Kwatera wojenna (groby zbiorowe wojenne) 52 żołnierzy Wojska Polskiego zmarłych z ran odniesionych na froncie nad Odrą i Nysą Łużycką","","","\"Groby żołnierzy polskich poległych w walce z okupantem”","Cmentarz parafialny","","47/20","","","grób zbiorowy"],
    [19,"","","Zabrze-Rokitnica","","","Kard. Stefana Wyszyńskiego","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny Eugeniusza Modla, Adolfa Ludni, Antoniego Szafarczyka, Alojzego Grabowego, Pawła Próby\n i Wiktora Herdziny poległych \nw III Powstaniu Śląskim","","","„Za wolność i demokrację polegli Powstańcy Śląscy w 1919-1921 r.”\n6 nazwisk\nCześć ich pamięci”","Cmentarz parafialny","","47/21","","","grób zbiorowy"],
    [20,"","","Zabrze","","","Czołgistów","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny żołnierzy Wojska Polskiego, którzy zginęli 18 lipca 1945 roku podczas rozminowywania miasta","","","„Zginęli śmiercią żołnierza przy rozminowywaniu miasta Zabrza\nw dniu 18.VII.1945 r.\n16 nazwisk”","Cmentarz parafialny","","47/22","","","grób zbiorowy"],
    [21,"","","Zabrze","","","Sportowa","","","","","","","","","Cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej i jeńców sowieckich (32 groby zbiorowe, pomnik)","","","„Tu spoczywają w bezimiennych mogiłach jeńcy radzieccy zamęczeni przez hitlerowców w czasie II wojny światowej na terenie KWK Makoszowy. Cześć ich pamięci”.","Osiedle XX-lecia (Janek) Las komunalny","","47/23","","","grób zbiorowy"],
    [22,"","","Zabrze – Kończyce","","","Paderewskiego","","","","","","","","","Pojedyncze mogiły wojenne Powstańców Śląskich (E. Pasterniak, J. Wolny, A. Nocom, W. Fusek, J. Bończyk)","","","Tablice z nazwiskami","Cmentarz parafialny","","47/24\nCKMP\nKT/064","","","grób"],
    [23,"","","Zabrze","","","Gen. de Gaulle’a","","","","","","","","","Pomnik Kombatanta Polskiego","","","„Kombatantom polskim walczącym w obronie i o wyzwolenie Francji w latach 1939-1945. Replika dzieła Andre Grecka odsłoniętego w styczniu 1978 r. na Placu Warszawy w Paryżu. Zabrze, maj 1980 r.”","","","47/25","","","pomnik"],
    [24,"","","Zabrze","","","3-go Maja","","","","","","","","","Pomnik Wincentego Pstrowskiego","","","„Wincentemu Pstrowskiemu bohaterowi górniczego trudu w 30-lecie socjalistycznego współzawodnictwa pracy społeczeństwo województwa katowickiego. Zabrze 1977 r.”","róg ul. Św. Floriana","","47/26","","PREDESIGNATED","pomnik"],
    [25,"","","Zabrze","","","Końcowa","","","","","","","","","Głaz z krzyżem powstańczym","","","","róg ul. Wolności","","47/27","","","głaz"],
    [26,"","","Zabrze – Kończyce","","","Paderewskiego","","","","","","","","","Głaz z tablicą ku czci poległych w Powstaniach Śląskich oraz pomordowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych","","","„Cześć poległym w Powstaniach Śląskich oraz pomordowanym w hitlerowskich obozach koncentracyjnych\"","","","47/28","","","głaz"],
    [27,"","","Zabrze","","","Aleja Bohaterów Monte Cassino","","","","","","","","","Pomnik poświęcony żołnierzom 2 Korpusu Wojska Polskiego poległym w bitwie pod Monte Cassino w maju 1944 roku","","","„Swoim synom poległym pod Monte Cassino w walce o wolą i niepodległą Polskę 1944-1989 Społeczeństwo Ziemi Śląskiej\n59 nazwisk”\n- „Arcybiskupowi Józefowi Gawlinie 1892-1964 wielkiemu synowi Kościoła i Śląska, Biskupowi Polowemu Wojsk Polskich opiekunowi emigracji w 45 rocznicę zakończenia II wojny Światowej – Rodacy”\n„W 70 rocznicę bitwy o Monte Cassino prof. Witoldowi Zdanowiczowi \n1923-2008\n Sybirakowi, żołnierzowi 2 Korpusu WP \n3 DSK, uczestnikowi bitwy o Monte Cassino, inicjatorowi budowy w Zabrzu Pomnika Bohaterów Bitwy o Monte Cassino, autorowi książek upamiętniających tę bitwę, wielkiemu patriocie\n w imieniu mieszkańców \nPrezydent Miasta Zabrze”","","","47/29","","","pomnik"],
    [28,"","","Zabrze – Pawłów","","","Rogoźnicka","","","","","","","","","Głaz z tablicą ku czci patriotów polskich mieszkańców Pawłowa poległych w latach 1939-1956","","","„Pamięci zmarłym i poległym w latach 1939-1956 patriotom polskim mieszkańcom Pawłowa wieczna cześć i chwała”","Cmentarz parafialny","","47/30","","","głaz"],
    [29,"","","Zabrze – Biskupice","","","Kasprowicza","","","","","","","","","Tablica na budynku, w którym w latach 1926-1933 miał swoją siedzibę Komitet Obwodowy Komunistycznej Partii Polski","","","„W tym domu w latach 1926-33 miał siedzibę Komitet Obwodowy Komunistycznej Partii Polski. Przebywali tu m.in. wybitni działacze KPP tow. Henrykowski, Lange, Kolski. Zabrze w grudniu 1958 KMPZPR w Zabrzu\".","","","47/31","","REMOVED","tablica"],
    [30,"","","Zabrze – Biskupice","","","","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny żołnierzy niemieckich poległych podczas walk pod koniec stycznia 1945 roku – pomnik nagrobny.","","","","Cmentarz parafialny","","47/33","","","grób zbiorowy"],
    [31,"","","Zabrze","","","Brysza","","","","","","","","","Bryła granitowa z tablicą poświęconą pamięci społeczności żydowskiej miasta Zabrze. Bryła na miejscu, gdzie stała zbudowana w 1872 roku synagoga spalona w „Noc Kryształową” 9/10 listopada 1938 roku","","","„Pamięci Gminy Żydowskiej Zabrze (Hindenburg) unicestwionej przez niemieckich nazistów w czasie Holokaustu. W tym miejscu stała zbudowana w 1872 r. synagoga spalona w Noc Kryształową 9/10 listopada 1938 r. Pamiętaj, co ci uczynił Amalek po drodze gdyś wyszedł z Egiptu ( Deuteronomium rozdz. 25, werr.17). Pomnik powstał dzięki staraniom Ernesta Samuela Schindlera  i został ustanowiony przez gminę Zabrze w 1998 roku”.","","","47/36","","","tablica"],
    [32,"","","Zabrze","","","Plac Teatralny","","","","","","","","","Tablica na budynku, w którym w marcu 1939 roku miał miejsce protest ludności polskiej miasta Zabrze przeciwko rugowaniu języka polskiego z życia publicznego","","","„W tym budynku w marcu 1939 r. miał miejsce protest ludności polskiej miasta Zabrza przeciwko rugowaniu języka polskiego z życia publicznego. Pamięci Polaków w Zabrzu, którzy żyli, działali, cierpieli i zginęli w walce o Polskę. Zabrze w 30-lecie powrotu do macierzy.","Budynek Teatru Nowego","","47/37","","","tablica"],
    [33,"","","Zabrze","","","Stelmacha","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca: Jana Czypczara, Bernarda Szwedę, Joachima Gajdzika i Mirosława Śmiałka, bohaterskich funkcjonariuszy zabrzańskiej straży pożarnej, którzy w służbie społecznej oddali swe życie","","","„Polegli ratując życie mienie\nogn. poż. Jan Czypczar lat 59\nst. str. Bernard Szweda lat 21\nstr. Joachim Gajdzik lat n20\nstr. Mirosław Śmiałek lat 21\nCześć ich pamięci\nKRSP Zabrze-1978”","Budynek Państwowej Straży Pożarnej","","47/38","","","tablica"],
    [34,"","","Zabrze – Biskupice","","","Bytomska","","","","","","","","","Grób zbiorowy wojenny Powstańców Śląskich – pomnik","","","„Polegli za tę, co nie zginęła. Chwała Powstańcom Śląskim”","Cmentarz parafialny","","47/39","","","grób zbiorowy"],
    [35,"","","Zabrze","","","","","","","","","","","","Pomnik Władysława Broniewskiego","","","„Władysław Broniewski poeta rewolucjonista był wśród górników kop. Zabrze. Twoja to ziemia, twoja na zawsze, węgiel, żelazo, stal, Zabrze na przedzie, prowadzi Zabrze w socjalistyczną dal. Władysław Broniewski”","Park Władysława Broniewskiego","","47/41","","REMOVED","pomnik"],
    [36,"","","Zabrze","","","Powstańców Śląskich","","","","","","","","","Pomnik braterstwa broni","","","„Bohaterom Armii Radzieckiej i Ludowego Wojska Polskiego zwycięzcom w wojnie z faszyzmem”","Naprzeciw Urzędu Miejskiego","","47/43","","REMOVED","pomnik"],
    [37,"","","Zabrze","","","Czołgistów","","","","","","","","","Grób Wincentego Pstrowskiego (pochówek rodzinny) – pomnik nagrobny","","","Wincenty Pstrowski\nInicjator współzawodnictwa\nw Polsce\n1904 - 1948","Cmentarz parafialny","","47/44","","","grób"],
    [38,"","","Zabrze – Mikulczyce","","","Gogolińska","","","","","","","","","Pomnik górników - grób zbiorowy górników, którzy zginęli na posterunku pracy 10 stycznia 1923 roku w KWK „Abwehr” (Mikulczyce) w czasie pożaru.","","","„Sie starben als Opfen ihres Berufes In treuer Pflichterfullung am 10.I.1923 bei einen Grubenbrande der Abwehrgrube den Bergmannstod.\nZginęli śmiercią górnika jako ofiary swego zawodu w trakcie wiernego spełniania obowiązków 10.I.1923 w czasie pożaru kopalni Abwehr.\"","Park im. G. Zapolskiej","","47/45","","","pomnik"],
    [39,"","","Zabrze","","","Cmentarna","","","","","","","","","Pomnik ku czci mieszkańców Zabrza poległych w czasie II wojny światowej","","","Mieszkańcom naszego miasta, którzy tu w roku 1945 utracili \nw sposób tragiczny swoje życie\na także wszystkim ofiarom wojny.\nUfundowany przez Zarząd DFK\nZabrze 1997 r.","Cmentarz ewangelicko-katolicki","","47/46","","","pomnik"],
    [40,"","","Zabrze","","","Wolności","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca internowanych w latach 1981-1982","","","Pierwszy krok po zrzuceniu niewoli jest odważyć się być wolnym. T. Kościuszko\nInternowanym w latach 1981-82 w tutejszym więzieniu\nNSZZ „Solidarność Zarząd Regionu Śląsko-Dąbrowskiego\nStowarzyszenie Represjonowanych w stanie wojennym Regionu Śląsko-Dąbrowskiego\nZabrze-Zaborze 13.XII. 2003","plac przykościelny parafii pw. św. Jadwigi","","47/47","","","tablica"],
    [41,"","","Zabrze","","","3-go Maja","","","","","","","","","Głaz granitowy w miejscu gdzie złożono urnę z ziemią z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie i Cmentarza Orląt Lwowskich oraz Katynia","","","Miłość mocniejsza niż śmierć\nTu złożono ziemię z Cmentarza Łyczakowskiego i Orląt Lwowskich, by pamięć o nich trwała\nKatyń","plac kościelny przy parafii pw. św. Anny","","47/48","","","głaz"],
    [42,"","","Zabrze","","","Szenwalda","","","","","","","","","Tablica upamiętniająca nadanie Gimnazjum Nr 16 w Zabrzu im. Bohaterów Monte Cassino i poświęcenie sztandaru w 60-rocznicę bitwy w 2004 r.","","","W 60 rocznicę bitwy o Monte Cassino, upamiętniając nadanie imienia i poświęcenie sztandaru hołd walczącym żołnierzom\nSkłada społeczność Gimnazjum Nr 16 im. Bohaterów Monte Cassino\nMonte Cassino1944-maj-Zabrze 2004","Gimnazjum Nr 16","","47/49","","","tablica"],
    [43,"","","Zabrze","","","3-go Maja","","","","","","","","","Tablica pamiątkowa poświęcona mieszkańcom Zabrza wywiezionym w 1945 roku do łagrów sowieckich  oraz represjonowanym żołnierzom – górnikom pracującym przymusowo w zabrzańskich kopalniach  w latach 40. i 50. XX wieku","","","W hołdzie ofiarom komunizmu Mieszkańcom Zabrza wywiezionym w 1945 r. do łagrów sowieckich oraz represjonowanym żołnierzom-górnikom pracującym przymusowo w kopalniach zabrzańskich w latach 40. i 50. XX wieku.\nRada Miejska w Zabrzu\nStowarzyszenie Pamięci Tragedii Śląskiej 1945\nZwiązek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy-Górników\nAD. 2004","budynek Muzeum Górnictwa Węglowego","","47/50","","","tablica"],
    [44,"","","Zabrze","","","Makoszowska","","","","","","","","","Pomnik autorstwa Oliwii Dybioch został odsłonięty 31 sierpnia 2008 roku w 50. rocznicę pożaru w kopalni Makoszowy, Zginęło wówczas 72 górników, a 87 zostało poważnie zatrutych gazem.","","","Pamięci 72 górników Kopalni Makoszowy, którzy zginęli w pożarze 28 sierpnia 1958 r.\n72 nazwiska\nZałoga KWK „Sośnica-Makoszowy”\nSierpień 2008 r.","Naprzeciw bramy głównej KWK Makoszowy","","47/51","","","pomnik"],
    [45,"","","Zabrze","","","Czołgistów","","","","","","","","","Grobowiec rodzinny Hagerów","","","S.P. Bronisław Hager\n1890 + 1969","Cmentarz par. św. Anny","","47/52","","","grób zbiorowy"],
    [46,"","","Zabrze","","","Wolności, Staromiejska","","","","","","","","","Dęby pamięci ofiar Zbrodni Katyńskiej","","","Dęby pamięci dla uhonorowania ofiar zbrodni Katyńskiej w 1940 r.\nPpłk. Jana Dańkowskiego, ur. 25.10.1895 r. w Krakowie\nPpłk.Wacława de Dampierre-Duvalur. 15.01.1892 r. w Czarnokońcach Wlk., pow. Husiatyński\nAspiranta Policji Państwowej Filipa Kołodziejczyka, ur. 17.08.1898 w Adamowicach.\nPosadzone w imieniu mieszkańców Zabrza w ramach programu „Katyń… ocalić od zapomnienia” przez władze samorządowe, Kombatantów i młodzież 25 kwietnia 2010 r.","Park Poległych Bohaterów, u zbiegu ul. Wolności i Staromiejskiej","","47/53","","","tablica"],
    [47,"","","Zabrze","","","Wolności, Staromiejska","","","","","","","","","Dęby pamięci ofiar katastrofy smoleńskiej","","","Dęby pamięci dla uhonorowania ofiar tragicznej katastrofy 10.04.2010 r. a szczególnie:\nPrezydenta RP Lecha Kaczyńskiego oraz wspierających rozwój naszego miasta i regionu Wicemarszałek Senatu Krystyny Bochenek, posła na Sejm RP Grzegorza Dolniaka, Posła na Sejm REP Macieja Płażyńskiego, wicemarszałka Senatu IV kadencji, prezesa Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.\nPosadzona w imieniu mieszkańców Zabrza przez władze samorządowe, Kombatantów i młodzież\n25 kwietnia 2010 r.","Park Poległych Bohaterów, u zbiegu ul. Wolności i Staromiejskiej","","47/54","","","tablica"],
    [48,"","","","","","","","","","","","","","","Tablica poświęcona pamięci rtm. Witolda Pileckiego","","","Do końca wierny Niepodległej\nrotmistrz Witold Pilecki\n1901 – 1948\nOchotnik w wojnie o niepodległość w 1920 r., uczestnik kampanii wrześniowej i założyciel tajnej armii polskiej, oficer armii krajowej, dobrowolny więzień KL Auschwitz w latach 1940-1943. twórca tajnej organizacji wojskowej w obozie i raportu Witolda. uczestnik powstania warszawskiego, jeniec oflagów w Murnau        i Lamsdorf. żołnierz ii korpusu polskiego            we Włoszech. zamordowany wyrokiem sądu wojskowego w więzieniu mokotowskim 25.05.1948r. uniewinniony i zrehabilitowany w 1990 r., odznaczony pośmiertnie krzyżem komandorskim odrodzenia polski i orderem orła białego.\n„Całe życie Witolda Pileckiego jest wzorem jak żyć i jak – jeśli trzeba – umierać za ojczyznę.\npamięć o nim powinna być jednym elementów budujących zbiorową tożsamość polaków”.\nUchwała Senatu RP z 7.05.2008 r.","Park im. rtm Witolda Pileckiego","","47/55","","","tablica"],
    [49,"","","","","","Wolności","","","","","","","","","Tablica granitowa","","","„Pamięci 14 górników -ofiar katastrofy w szybie „Zabrze II” w 50 rocznicę wydarzenia”\nMGM, wrzesień 2011 r.","Budynek maszyny parowej w Sztolni „Królowa Luiza”","","47/56","","","tablica"],
    [50,"","","","","","","","","","","","","","","Tablica granitowa w miejscu mogiły zbiorowej","","","„Tu spoczywają jeńcy sowieccy oraz inni nieznani więźniowie- ofiary niemieckiego obozu Teschen Stalag VIII B Komando Robocze w Zabrzu z lat 1943-1944.\nNiech spoczywają w pokoju. Zabrze 2014”","Cmentarz żydowski","","47/57","","","tablica"],
    [51,"","","","","","","","","","","","","","","Tablica poświęcona Goduli","","","Karol Godula vel Karl Godula\nur. 8.11.1781 r. w Makoszowach\nzm. 6.07.1848r. we Wrocławiu\nPrzedsiębiorca,\nZasłużony dla rozwoju gospodarczego Górnego Śląska, budowniczy kopalń i hut, nazywany „Królem cynku”.\nJego grób znajduje się w kościele NSP Jezusa w Bytomiu Szombierkach.\nFundatorką kościoła i krypty była Joanna Gryzik, po zamążpójściu Schaffgotsch.","Skwer przed ZSP w Makoszowach","","47/58","","","tablica"],
    [52,"","","","","","","","","","","","","","","Tablica pamięci policjantów zamordowanych przez NKWD","","","Pamięci funkcjonariuszy Policji Województwa Śląskiego służących w latach 1922-1939 na posterunkach w Kończycach, Makoszowach i Pawłowie oraz urodzonych na terenie Zabrza, zamordowanych bestialsko wiosną 1940 r. przez sowieckie NKWD w Twerze.\nZginęli wierni złożonej przysiędze\n42 nazwiska zamordowanych.","KM Policji","","47/59","","","tablica"],
    [53,"","","","","","Wolności","","","","","","","","","Tablica poświęcona pamięci płk. Łukasza Cieplińskiego","","","„Bogu dziękuję za to, że mogę umierać \nza jego wiarę świętą, za moją ojczyznę\n i za to, że dał mi taką żonę i wielkie\nszczęście rodzinne”\nW tej kamienicy, pod konspiracyjnym nazwiskiem Marian Kaczmarek,\nmieszkał od 1945 roku,\ndo momentu aresztowania przez urząd bezpieczeństwa publicznego\n27 listopada 1947 roku,\nniezłomny żołnierz i obrońca ojczyzny,\nprezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia\nWolność i Niezawisłość,\npułkownik\nŁukasz Ciepliński „Pług”.\nzamordowany po brutalnym śledztwie strzałem w potylicę, w więzieniu\nmokotowskim w Warszawie,\n1 marca 1951 roku.\nodznaczony pośmiertnie w 2007 roku Orderem Orła Białego.","elewacja budynku","","47/60","","","tablica"],
    [54,"","","Zabrze - Mikulczyce","","","Tarnopolska","","","","","","","","","Tablica poświęcona pamięci Norberta Grzegorza Kroczka","","","NORBERTOWI GRZEGORZOWI KROCZKOWI\nPatronowi Szkoły Podstawowej nr 24\nZ okazji 45. rocznicy założenia\nZabrzańskiego Chóru Młodzieżowego\nRESONANS CON TUTTI\nw dowód pamięci i wdzięczności\nza krzewienie kultury muzycznej\nw imieniu inicjatorów \nStowarzyszenia „Nasze Mikulczyce”.","Budynek Szkoły Podstawowej nr 24 im. Norberta Grzegorza Kroczka","","47/61","","","tablica"],
    [55,"","","Zabrze","","","Gen. De Gaulle’a","","","","","","","","","Tablica poświęcona pamięci Franciszka Trąbalskiego","","","Franciszek Trąbalski\n(1870-1964),\nwybitny działacz polityczny i społeczny, nestor i przywódca Polskiego Ruchu Socjalistycznego w Niemczech.\nWiceprezydent Zabrza (1945-1950). Poseł na Sejm Ustawodawczy (1947-1952).\nW dniu 4 lutego 1947 roku,\njako Marszałek sejmu senior,\npełnił obowiązki głowy państwa.\nOrganizator i duchowy przywódca\nopozycji antykomunistycznej.\nOkreślany przez władze jako wybitny wróg systemu i Związku Sowieckiego.\nJeden z pierwszych propagatorów\nprawdy o zbrodni katyńskiej w Polsce. Obrońca ludności miejscowej przed wysiedleniami i nadużyciami władz komunistycznych.\nZabiegał o repatriację Górnoślązaków\ndeportowanych do ZSRS w 1945 roku.\nBył przeciwnikiem zjednoczenia\nPPS i PPR w PZPR.\nW 1956 roku usiłował doprowadzić\ndo reaktywacji Polskiej Partii\nSocjalistycznej i przywrócenia\nsystemu demokratycznego w Polsce.","elewacja budynku","","47/62","","","tablica"],
    [56,"","","Zabrze - Rokitnica","","","Jordana","","","","","","","","","Tablica pamiątkowa granitowa","","","„Pamięci internowanych In deportowanych do Rosji Sowieckiej w 1945 roku oraz przetrzymywanych w obozach pracy na Górnym Śląsku – w imieniu mieszkańców Prezydent Miasta Zabrze Małgorzata Mańka-Szulik”\nTablica ufundowana z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Rokitnicy \nZabrze 2015 r.","Na budynku dawnego ratusza","","47/63","","","tablica"],
    [57,"","","Zabrze","","","3-go Maja","","","","","","","","","Pomnik Braci Górniczej","","","„Miasto Zabrze doceniając trud i niełatwą historię górników postanowiło uhonorować tę grupę umieszczając tablicę pamiątkową ku ich czci na pomniku górnika usytuowanego vis-a-vis gmachu Muzeum Górnictwa Węglowego”.","róg ul. Św. Floriana","","47/64","","","pomnik"],
    [58,"","","Zabrze","","","ul. Roosevelta","","","","","","","","","Tablica poświęcona pamięci kpt. Roberta Oszka","","","„Mając na uwadze przypadającą w 2021 roku setną rocznicę wybuchu III powstania śląskiego zasadnym jest podjęcie inicjatywy wzniesienia pomnika upamiętniającego kapitana Roberta Oszka – pochodzącego z naszego miasta wybitnego żołnierza i powstańca śląskiego.\nPomnik w formie wolnostojącej tablicy pamiątkowej z inskrypcją zostanie posadowiony nieopodal budynku mieszkalnego przy ul.\nFranklina Roosevelta 47 na działce ewidencyjnej nr 4147/201, stanowiącej własność Gminy Miejskiej Zabrze, w pobliżu miejsca, w którym według przekazu historycznego, stała\nnieistniejąca już kamienica, w której przyszedł na świat Robert Oszek” (uzasadnienie uchwały).\nTablicę odsłonięto\n02.05.2021 r.","róg ul. Bolesława Śmiałego","","47/65","","","tablica"]
]}