{
  "fields": [{"id":"_id","type":"int"},{"id":"addressadditionalInformation","type":"text"},{"id":"addressbuildingNumber","type":"text"},{"id":"addresscity","type":"text"},{"id":"addressflatNumber","type":"text"},{"id":"addresspostalCode","type":"text"},{"id":"addressstreetName","type":"text"},{"id":"addressstreetPrefix","type":"text"},{"id":"author","type":"text"},{"id":"cemeteryRow","type":"text"},{"id":"cemeterySide","type":"text"},{"id":"cemeterySpot","type":"numeric"},{"id":"comments","type":"text"},{"id":"creationDate","type":"text"},{"id":"custodian","type":"text"},{"id":"description","type":"text"},{"id":"founder","type":"text"},{"id":"graveNumber","type":"text"},{"id":"inscription","type":"text"},{"id":"locationName","type":"text"},{"id":"materialType","type":"text"},{"id":"recordNumber","type":"text"},{"id":"size","type":"text"},{"id":"status","type":"text"},{"id":"typeOfObject","type":"text"}],
  "records": [
    [1,"","","Będzin","","","Małobądzka","ul.","","","",null,"","","","Płyta kamienna na której postawiono płytę nagrobną z czerwonego piaskowca, zwieńczoną krzyżem","","","TU SPOCZYWA \n+\nŚ. P. IGNACY KACZMARSKI\nWETERAN POWSTANIA 1863 R.\nZM. DN. 12.II 1937 R.\nŻYŁ LAT 92\nSPOKÓJ JEGO DUSZY.","Cmentarz Komunalny","czerwony piaskowiec","1/43","100 x 184","EXISTING","grób"],
    [2,"","","Będzin","","","Koszelew","ul.","z Inicjatywy członków Klubu Gazety\nPolskiej Będzin II","","",null,"","","","Tablica zamontowana na monumencie kamiennym znajdującym się na terenie parafii pw. św. Barbary w dzielnicy Koszelew","Powiat Będziński","","W hołdzie „Żołnierzom Wyklętym”\nArmii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych,\nZrzeszenia Wolność i Niezawisłość,\nktórzy w latach 1945-1956\npodjęli walkę o Wolną Polskę\nz sowieckim okupantem\ni narzuconym siłą\nrezimem komunistycznym.\nCześć ich pamięci!\n1.03.2015\nMieszkańcy Powiatu Będzińskiego","","czarny granit","WKOPWiM\n1/42","65 x 51","EXISTING","tablica"],
    [3,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","Sebastian Zalewski","","",null,"","","","Tablica znajduje się na zewnętrznej ścianie kościoła pw. Nawiedzenia NMP w Będzinie. Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej bohaterów powstania styczniowego odbyło się podczas uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości 11.11.2013.","Miasto Będzin","","Pamięci Bohaterów Zagłębia, którzy w 1863 roku rzucili wyzwanie carskiemu ciemiężcy, składając swe życie na ołtarzu najdroższej Ojczyzny, tę tablicę poświęcamy. Pokonanym, lecz niezwyciężonym. W 150 rocznicę wybuchu powstania styczniowego\nwdzięczni mieszkańcy Będzina","Kościół pw. św.\nBarbary","czarny granit","WKOPWiM\n1/41","65 x 140","EXISTING","tablica"],
    [4,"","","Będzin","","","Koszelew","ul.","Związek Kombatantów RP i BWP","","",null,"","","","Tablica zamontowana na monumencie kamiennym znajdującym się na terenie parafii pw. św. Barbary w dzielnicy Koszelew. Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej mieszkańców Będzina i powiatu będzińskiego zamordowanych podczas II wojny światowej nastąpiło podczas uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości 11 listopada 2014 r.","Powiat Będziński, Miasto\nBędzin","","Na wieczną pamięć mieszkańców Będzina i Powiatu Będzińskiego zamordowanych przez\nniemieckich nazistów\nW 75. rocznicę wybuchu II wojny światowej\nSpołeczeństwo Miasta Będzina\ni Powiatu Będzińskiego\nNON OMNIS MORIAR\nBędzin, wrzesień 2014","Kościół pw. Nawiedzenia NMP","granit","WKOPWiM\n1/40","70 x 55","EXISTING","tablica"],
    [5,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych","","",null,"","","","Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej zbrodnię wołyńską w będzińskiej Golgocie Wschodu odbyła się 30 września 2012 r. W lipcu 1943 roku rozpoczęła się masowa akcja przeciwko mniejszości polskiej przeprowadzona przez Ukraińską Powstańczą Armię na Wołyniu. Ataki dokonane 11 lipca były jednymi z najbardziej krwawych, jakich dopuścili się ukraińscy nacjonaliści w latach 1942-44. Szacuje się, że na Wołyniu zamordowanych zostało około 60 tysięcy osób. Tablica została umieszczona obok Krzyża Katyńskiego.","Miasto Będzin","","W 70. rocznicę zbrodni Wołyńskiej, pamięci 150\ntysięcy bezdomnych, cywilnych Polaków\nzakatowanych przez Ukraińskich nacjonalistów na\nkresach II Rzeczypospolitej w talach 1941-1947\nCześć ich pamięci!\nWeterani II Wojny Światowej i Mieszkańcy\nKrólewskiego miasta Będzina","","czarny granit","WKOPWiM\n1/39","","EXISTING","tablica"],
    [6,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","NSZZ Solidarność oraz Społeczeństwo miasta i powiatu Będzińskiego","","",null,"","","","Tablica upamiętniająca katastrofę polskiego samolotu rządowego w Smoleńsku do której doszło w Smoleńsku w sobotę, 10 kwietnia 2010 roku o godz. 8:41 Zginęło w niej 96 osób wśród nich: prezydent RP Lech Kaczyński z małżonką, ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski, wicemarszałkowie Sejmu, Senatu, grupa parlamentarzystów, dowódcy wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych, pracownicy Kancelarii Prezydenta, szefowie instytucji państwowych, duchowni, przedstawiciele ministerstw, organizacji kombatanckich i społecznych oraz osoby towarzyszące, stanowiący delegację polską na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy zbrodni katyńskiej a także załoga samolotu. Była to druga pod względem liczby ofiar katastrofa w historii polskiego lotnictwa i największa pod względem liczby ofiar katastrofa w dziejach polskich Sił Powietrznych. Katastrofy nie przeżyła żadna z osób obecnych na pokładzie.","","","„Nie za wszystkich umarli”\nDnia 10 kwietnia 2010 zginęli w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem Prezydent RP wraz z małżonką, oraz elita narodu polskiego, wśród nich Poseł naszej ziemi Grzegorz Dolniak. Powierzamy ich boskiej opatrzności i ludzkiej pamięci.\nNSZZ Solidarność oraz Społeczeństwo miasta i powiatu Będzińskiego\nAD. 2011","Kościół pw. Nawiedzenia NMP","granit","WKOPWiM\n1/38","14 000 x 6 500","EXISTING","tablica"],
    [7,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","","","",null,"","","","Tablica upamiętniająca Polaków, którzy w okrutny sposób zginęli z rąk sowietów na Wschodzie.","Komisje zakładowe NSZ Solidarność z terenu Będzina","","„Jeżeli zapomnimy o Nich, Ty Panie Boże zapomnij o nas!”\nKu czci i chwale wywiezionym, poległym,\nzamęczonym i pomordowanym na nieludzkiej ziemi, aby pamiętać o nich i ich męczeństwie trwała przez pokolenia\nKomisje Zakładowe NSZZ Solidarność z terenu Będzina\n17 września 2009 roku","Kościół pw. Nawiedzenia NMP","granit","WKOPWiM\n1/37","14 000 x 6 500","EXISTING","tablica"],
    [8,"","","Będzin","","","27 stycznia","ul.","art. rzeźb. Bolesław Massalski","","",null,"","","","We wrześniu 1939 r w wojnie obronnej z okupantem hitlerowskim walczyli patrioci polscy skupienie w Batalionie Obrony Narodowej. Pomnik upamiętnia wrześniowe walki.","MRN Sosnowiec","","1939 ZA UDZIAŁ W WOJNIE OBRONNEJ\n– OJCZYZNA\nz tyłu\nBOHATEROM POLA BITEW\nSOSNOWIECKIEGO BATALIONU\nOBRONY NARODOWEJ","Cmentarz Komunalny","piaskowiec kielecki","WKOPWiM\n1/36\nomyłkowo\nwpisany\nrównież pod\nnr 1/24","","EXISTING","pomnik"],
    [9,"","","Będzin","","","Małobądzka","ul.","","Lewa D","",6,"Płyta z czerwonego piaskowca 80 x 160 cm grubości 10 cm z fakturą i obrzeżami z ozdobną opaską. Płyta o wymiarach 80 x 158 leży na 20 cm postumencie 100 x 182 cm. Wokół grobu obejście – opaska z czerwonej kostki betonowej o szerokości od 20 do 30 cm z szarymi krawężnikami. Nad napisem emblemat – atrybut poety (lira i gałązka).","","","Emil Zegadłowicz zmarł w Sosnowcu w wieku 52 lat, 24 lutego 1941 roku, o godz. 14:30. 27 lutego – pogrzeb Zegadłowicza na cmentarzu małobądzkim w Sosnowcu. Emil Zegadłowicz (20.07.1888 - 24.02.1941), poeta, prozaik, znawca sztuki i tłumacz. Debiutował 1908 r. W latach 1919-1921 pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W 1921 roku pracował w redakcji czasopisma „Ponowa”. Twórczość m.in.:”Żywot Mikołaja Srebrempisanego”, „Zmory”, Motory”, „Głaz Graniczny”. Tłumacz z j. niemieckiego Fausta Geothego. Muzeum Emila Zegadłowicza oraz Fundacji Czartak mieści się w miejscowości Gorzeń Górny od 1946 roku.","","2963 n.1","EMIL\nZEGADŁOWICZ\n1888 – 1941","Cmentarz sosnowieckiej parafii pw. św. Tomasza","czerwony piaskowiec","WKOPWiM\n1/34","","EXISTING","grób"],
    [10,"","","Bytom","","","Podzamcze","ul.","","","",11,"Lastriko o wymiarach\n1,8 m x 0,90 m na niej\nczarna płyta o wymiarach\n30x25 cm","","","Grób powstał w 1946 roku własnym kosztem i staraniem żyjących braci żołnierza. Lokalizacja grobu: od bramy głównej na prawo. Poniżej kwatery wojennej 11 Pułku Piechoty w Będzinie poległych w wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1920-1921, na prawo w pobliżu muru cmentarnego.","rodzina","","ś.p. Józef Pawlik\n09.03.1923 – 07.05.1946\nŻołnierz AK i NSZ","Cmentarz katolicki przy parafii Św. Trójcy","lastriko","WKOPWiM\n1/33","","EXISTING","płyta"],
    [11,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","","","",null,"","","","Tablica została odsłonięta 17.09.2004 roku w dniu 65 rocznicy wkroczenia Armii Radzieckiej na ziemie polskie. Data 17 września 1939 ma jeszcze inne konsekwencje zdobyte przez sowietów. Wschodnie ziemie pozostały na kilkadziesiąt lat w rękach ZSRR, naród polski zapłacił milionami ofiar w wyniku powojennych represji. Tablica ta w zamierzeniu autorów a zarazem fundatorów, stanowić ma trwały symbol upamiętniający losy Sybiraków - Polaków zesłanych na Sybir. Sybir to umowna nazwa dla rozległych terenów byłego ZSRR (obejmująca przede wszystkim obszar Syberii), na które zsyłano Polaków. Większość z nich już nigdy nie powróciła do swej ojczyzny...","","","KATORGĄ SYBIRU SKAZANI NA ZAGŁADĘ W NAJWIĘKSZYM WIĘZIENIU BEZ KRAT, ZNIEWOLENI, POZBAWIENI LUDZKIEJ GODNOŚCI, NIGDY NIE ZATRACILI WIARY W BOGA I OJCZYZNĘ. Tą tablicą w Sanktuarium Golgoty Wschodu w Będzinie -Syberce pamięć o losie polskich Sybiraków utrwala Koło Związku Sybiraków\nDąbrowa Górnicza AD 2004","","granit, żelbeton","WKOPWiM\n1/30","","EXISTING","tablica"],
    [12,"","","Będzin","","","Sienkiewicza","ul.","dr inż. arch. Romuald Malina","","",null,"","","","Obelisk powstał w celu upamiętnienia chwalebnego udziału w wojnie 1920 i 1939 r. żołnierzy z 11 pułku piechoty oraz 23 pułku artylerii lekkiej stacjonujących w Będzinie. 11 pułk piechoty powstał w listopadzie 1918 roku wywodząc swój rodowód z niepodległościowych związków ochotniczych Zagłębia Dąbrowskiego, takich jak Polska Organizacja Wojskowa. 23 pułk artylerii lekkiej powstał w Wielkopolsce, gdzie w lipcu 1920 roku rozpoczęto formowanie 214 ochotniczego pułku artylerii polowej. Obydwa pułki, z których wielu oficerów osiadło na stałe w Będzinie odegrały znaczącą rolę w międzywojennym życiu miasta (regularnie uświetniały wszystkie uroczystości państwowe, organizowano wieczornice, koncerty, imprezy kulturalne dla dzieci, współpracowano z ZHP, szkołami). 11 pułk piechoty oraz 23 pułk artylerii lekkiej brały udział w wojnie obronnej 1939 roku. Wielu żołnierzy wówczas poległo, część trafiła do niewoli, pozostali wrócili do domów.","Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Towarzystwo Przyjaciół Będzina, Przedsiębiorstwa, Instytucje oraz Społeczność Będzina","","STACJONUJĄCYM W KOSZARACH IM. JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO ŻOŁNIERZOM WOJSKA POLSKIEGO 11 PUŁKU PIECHOTY SFORMOWANEGO W BĘDZINIE 1919 ROKU 23 PUŁKU ARTYLERII LEKKIEJ STACJONUJĄCEGO W BĘDZINIE W LATACH 1922-1939 W HOŁDZIE KRWI PRZELANEJ ZA OJCZYZNĘ W WOJNACH 1920 I 1939 r.\nW IMIENIU SPOŁECZEŃSTWA BĘDZINA\nZWIĄZEK KOMBATANTÓW R.P. I BYŁYCH WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH.\nTOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ BĘDZINA\n15 SIERPIEŃ 2002 r.","Na terenie byłych koszar im. Józefa Piłsudskiego","szary granit, czarny granit","WKOPWiM\n1/28","","EXISTING","obelisk"],
    [13,"","","Będzin","","","Góra Zamkowa","ul.","","","",null,"","","","Jest to jeden z najstarszych w Polsce pomników nagrobnych wzniesionych ku czci ofiar katastrofy górniczej, która miała miejsce w KWK „Reden” 23 maja 1836 r.","","","WOYCIECHOWI i FRANCISZKOWI BRACIOM BORECKIM oraz IGNACEMU PROCHACKIEMU GÓRNIKOM\nw d. 25 Maja 1836 r. między godziną 5 i 6 rano, przy opuszczaniu Góry Węgiel kamienny pokrywający, w Kopalni Reden pod Dąbrową, Gruzem zawalonym. Urzędnicy, Górnicy, Hutnicy i inni Towarzysze Braterscy z dobrowolnych Ofiar Pomnik ten wznieśli.","cmentarz parafialny na Górze Zamkowej","piaskowiec","WKOPWiM\n1/27","","EXISTING","pomnik nagrobny"],
    [14,"","","Będzin","","","Podzamcze","ul.","","","",null,"","","","Tablica poświęcona poległym żołnierzom 11 Pułku Piechoty w Będzinie","Urząd Miejski w Będzinie","","W tym miejscu w 1923 roku wmurowano tablicę pamiątkowa z nazwiskami żołnierzy 11 Pułku Piechoty w Będzinie poległych w wojnie 1920-21\nCześć ich pamięci. 15 VIII 2000 Społeczeństwo Miasta Będzina.","Cmentarz katolicki przy parafii Św. Trójcy. Tablica umiejscowiona\njest na prawo od głównej bramy.","granit","WKOPWiM\n1/26","","EXISTING","tablica"],
    [15,"","","Będzin","","","bp. Adama\nŚmigielskiego","ul.","","","",null,"","","","Zezwolenie na budowę kościoła zostało wydane przez Urząd Wojewódzki 14.10.1980 r. Krzyż znajduje się na ścianie w/w kościoła.","","","Katyń\nPomóż przebaczyć 1940\nKozielsk\nOstaszków\nStarobielsk\nGolgota Wschodu\nFund: Parafia Syberka Będzin\nOfiary zsyłek\nŁagry sybirskie\nŁagry jakuckie\nOfiary z AK\nOfiary UB i SB\nKs. J. Popiełuszko","Osiedle Syberka, Parafia Rzymsko-Katolicka pw. Nawiedzenia NMP","metal (brąz)","WKOPWiM\n1/25","","EXISTING","krzyż, tabliczki"],
    [16,"","","Będzin","","","27 Stycznia","ul.","","","",null,"","","","Figura żołnierza na wysokim postumencie. Z uzyskanych informacji: pomnik powstał dzięki staraniom Urzędu Miasta w Sosnowcu.","","","1939\nZA UDZIAŁ W WOJNIE OBRONNEJ\nOJCZYZNA","Cmentarz Komunalny","piaskowiec","WKOPWiM\n1/24\nomyłkowo\nwpisany\nrównież pod\nnr 1/36","","EXISTING","pomnik"],
    [17,"","","Będzin","","","Teatralna","ul.","","","",null,"","","","Tablica upamiętniająca fundatorów liceum. Przed II wojną światową bogata rodzina Furstenbergów sfinansowała wybudowanie liceum dla młodzieży żydowskiej z Będzina i okolic. W 1939 r. gimnazjum zostało zamknięte. Po wojnie stało się Państwowym Liceum im. H. Sawickiej.","Urząd Miejski w Będzinie","","W budynku mieściło się gimnazjum dla żydowskich uczniów z Zagłębia ufundowane przez rodzinę Furstenbergów W początkach okupacji niemieckiej w 1939 r. gimnazjum zostało zamknięte","Państwowe Liceum im. H. Sawickiej","granit","WKOPWiM\n1/23","","EXISTING","tablica"],
    [18,"","","Grodziec","","","Różyckiego","ul.","","","",null,"","","","Podobno w miejscu tym zaraz po wojnie znajdowała się tablica o podobnej treści.","","","Pamięci bohaterów pomordowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych\nP. Z. B. W. P.","Cmentarz parafialny","granit","WKOPWiM\n1/22","","EXISTING","pomnik"],
    [19,"","","Będzin","","","Stanisława Małachowskiego","ul.","dr inż. arch. Romuald Malina, Eugeniusz Samek","","",null,"","","","Pomysłodawcą oraz głównym inicjatorem pomnika było Towarzystwo Przyjaciół Będzina. Wykonanie sfinansowało Towarzystwo i sponsorzy. W miejscu tym stał pomnik poświęcony poległym w wojnie polsko – rosyjskiej w 1920 r. Pomnik postawiono w 1933 roku i zburzono w okresie II wojny światowej.","Towarzystwo Przyjaciół Będzina, inni sponsorzy","","Poległym za wolną Polskę\nTowarzystwo Przyjaciół Będzina 11.11.1995.","","granit","WKOPWiM\n1/21","","EXISTING","pomnik"],
    [20,"","","Będzin-Grodziec","","","Barlickiego","ul.","dr inż. arch. Romuald Malina","","",null,"","","","Tablica z 1925 roku odnaleziona w trakcie remontu Szkoły Podstawowej nr 3. Decyzją Towarzystwa Przyjaciół Grodźca postanowiono postawić obelisk.","","","NIEZNANEMU ŻOŁNIERZOWI\nGRODŹCZANIE\nDN. 19.VII.1925 R.","Na rogu ul. Barlickiego/Kempy","piaskowiec","WKOPWiM\n1/20","","EXISTING","obelisk"],
    [21,"","","Będzin","","","Podzamcze","ul.","","","",15,"","","","Grób wojenny bezimiennego uczestnika Powstania Styczniowego 1863 r. Materiał fotograficzny znajdujący się w poprzednich opracowaniach wskazuje na grób bojowników o pokój wolność socjalizm ZBOWID 1905 -1945. Wg. oświadczenia administratora cmentarza pana Marka Łyszczarza wspomnianego grobu brak. Obok grobu Walentego Walasa wskazał na grób powstańca z 1863 r. Wojciecha Podrygały - grób rodzinny.","","","brak","Cmentarz katolicki przy parafii Św. Trójcy","","WKOPWiM\n1/19","","EXISTING","grób wojenny"],
    [22,"","","","","","Barlickiego","ul.","","","",null,"","","","Kapliczka postawiona prawdopodobnie z okazji 100-lecia śmierci Tadeusza Kościuszki, która miała miejsce w 1817 roku w Szwajcarii.","","","Tadeuszowi Kościuszce Grodźczanie\n1817-1917\nOdnowił Zw. Weter. Powst. Śląskich\nw Grodźcu 1949","Przy ul. Barlickiego, na granicy Grodźca i Wojkowic","kamień","WKOPWiM\n1/16","","EXISTING","kapliczka"],
    [23,"","","Będzin","","","pl. Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej","ul.","","","",null,"","","","Jest to figura upamiętniająca miejsce pochowania powstańców 1863 roku. Figura ta znajdowała się prawdopodobnie bliżej dworca. Upamiętnia stoczoną bitwę 5 maja 1864 roku.","","","Królowo Korony Polskiej\nMódl się za Nami","Na Placu Kolei Warszawsko - Wiedeńskiej, naprzeciwko dworca kolejowego","kamień","WKOPWiM\n1/15","","EXISTING","figura-pomnik"],
    [24,"","","Będzin","","","Teatralna","ul.","Eugeniusz Samek","","",null,"","","","Tablica poświęcona Janowi Dormanowi, twórcy i wieloletniemu dyrektorowi Teatru Dzieci Zagłębia. Jan Dorman był założycielem Teatru Dzieci Zagłębia oraz jego wieloletnim dyrektorem. Twórcą szeroko znanym poza granicami Będzina.","Towarzystwo Przyjaciół Będzina","","Janowi Dormanowi\nArtyście Teatru i Przyjacielowi Dzieci.\nTowarzystwo Przyjaciół Będzina\n25. 3. 1992","Na ścianie w holu Teatru Dzieci Zagłębia","","WKOPWiM\n1/14","","EXISTING","tablica"],
    [25,"","","Będzin","","","Sienkiewicza","ul.","","","",null,"","","","W okresie przed II wojną światową istniał w tym budynku sierociniec dla żydowskich dzieci. W czasie wojny był to punkt zborny dla wysiedlonych Żydów. Po wojnie został zaadaptowany na Szpital Dziecięcy nr III w Będzinie.","Urząd Miejski w Będzinie","","W budynku mieścił się sierociniec dla żydowskich dzieci. W czasie niemieckiej okupacji urządzono w nim punkt zborny dla wysiedlonych Żydów. W 1943 r. sierociniec zlikwidowano.","","granit","WKOPWiM\n1/13","","EXISTING","tablica"],
    [26,"","","","","","","","","","",null,"","","","Wykreślono z ewidencji- obiekt nie jest związany z upamiętnieniem walk i męczeństwa. Pomnik usunięto w 2018 r.","","","","","","WKOPWiM\n1/12","","REMOVED","pomnik"],
    [27,"","","Będzin","","","Pokoju","ul.","Czesław Haczkiewicz","","",null,"","","","Obelisk z tablicą upamiętniający więźniów KL Auschwitz podobozu w Łagiszy. W latach 1941-1945 na terenie Łagiszy – obecnie Elektrowni Łagisza znajdował się podobóz Łagisza podporządkowany obozowi koncentracyjnemu Auschwitz III. W roku 1941 na terenie ówczesnego podobozu podjęto wstępne roboty. Wydawnictwo Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka: „Auschwitz Nazistowski Obóz Śmierci” podaje, że w okresie IX 1943 r. w Łagiszy trwała budowa elektrowni cieplnej „Walter”. Zajmowała się nią firma Energie-Versorgung Oberschleisen AG. Przy budowie pracowało ok. 1000 więźniów.","Elektrownia Łagisza","","Pamięci więźniów podobozu oświęcimskiego w Łagiszy zamordowanych w latach 1941-1945\nSpołeczeństwo dzielnicy Łagisza","Elektrownia Łagisza","kamień","WKOPWiM\n1/11","","EXISTING","obelisk, tablica"],
    [28,"","","","","","","","","","",null,"","","","Wykreślono z ewidencji na podst stanowiska IPN co do charakteru różnych organizacji czy instytucji komunistycznych.","","","","","","WKOPWiM\n1/10","","REMOVED",""],
    [29,"","","Będzin","","","Sączewskiego","ul.","PPP „Prodryn Metalowy”","","",null,"","","","Tablica upamiętniająca 40 obywateli Będzina narodowości żydowskiej i polskiej zamordowanych przez hitlerowców 9.IX. 1939 r. W dniu 9 września 1939 r. Niemcy\nrozstrzelali w tym miejscu 40 zakładników – mieszkańców miasta. Ludzie ci byli oskarżeni o rzekome podpalenie synagogi w Będzinie.","Huta „Będzin”","","Pamięci 40 obywateli będzińskich narodowości żydowskiej i polskiej zamordowanych przez hitlerowskich barbarzyńców 9 września 1939 r. na dziedzińcu dawnego Starostwa.\nSpołeczeństwo Miasta Będzina 1987","Getin Noble Bank S.A (bankomat)","metal","WKOPWiM\n1/09","","EXISTING","tablica"],
    [30,"","","","","","","","","","",null,"","","","Wykreślono z ewidencji na podstawie stanowiska IPN co do charakteru różnych organizacji czy instytucji komunistycznych. Pomnik usunięto 13 lipca 2016 r.","","","","","","WKOPWiM\n1/08","","REMOVED",""],
    [31,"","","","","","","","","","",null,"","","","Usunięto na postawie pisma Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa z 11 lutego 2016 r. Tablicę usunięto w lipcu 2016 r.","","","","","","WKOPWiM\n1/07","","REMOVED","tablica"],
    [32,"","","Będzin","","","Kołłątaja","ul.","dr inż. arch. Romuald Malina","","",null,"","","","We wrześniu 1939 roku zaraz po wkroczeniu wojsk niemieckich do miasta, żandarmeria niemiecka spędziła mieszkańców miasta wyznania mojżeszowego do synagogi i okolicznych domów. Cały teren został otoczony przez wojsko i podpalono domy i synagogę.","Towarzystwo Przyjaciół Będzina","","Pamięci Żydów-obywateli miasta Będzina i okolicy zamordowanych przez hitlerowców w okresie II wojny światowej. Towarzystwo Przyjaciół Będzina Pomnik ten ufundowało na miejscu synagogi spalonej przez okupanta w nocy z 8-9 września 1939 r. Niech będzie on symbolem pamięci o tych tragicznych latach bezprawia, okrucieństwa i przemocy. Niech stanie się też symbolem odrodzenia i pojednania narodów wolnych żyjących w pokoju i braterstwie.","Na skwerze pod Zamkiem przy Alei Kołłątaja w Będzinie (na miejscu dawnej synagogi)","granit","WKOPWiM\n1/06","","EXISTING","pomnik"],
    [33,"","","Będzin","","","Plebańska","ul.","","","",null,"","","","Tablica upamiętniająca Księdza Prałata Mieczysława Zawadzkiego. Odsłonięcie tablicy nastąpiło 1 września 1993 roku. Urząd Miejski w Będzinie 8 września 1939 roku Niemcy spędzili do synagogi i okolicznych domów mieszkańców Będzina wyznania mojżeszowego. Wojsko otoczyło cały teren i podpaliło okoliczne domy i synagogę, a do uciekających ludzi strzelano. Ksiądz Zawadzki otworzył drzwi kościoła, którym to czynem uratował część uciekających ludzi.","","","Dla uczczenia pamięci Ks. Prałata Mieczysława Zawadzkiego – Sprawiedliwego Wśród Narodów\nŚwiata, który 8.9.1939 r. w czasie pożaru podpalonej przez Niemców synagogi uratował Żydów, otwierając im bramy kościoła.\nOd Żydów Będzina","Na murze okalającym Kościół Św. Trójcy","granit","WKOPWiM\n1/05","","EXISTING","tablica"],
    [34,"","","Będzin","","","Kołłątaja","ul.","","","",null,"","","","Kolumna zwieńczona krzyżem i tablicą\nupamiętniającą pobyt Jana III Sobieskiego w Będzinie, w drodze pod Wiedeń. W źródłach historycznych nazywana figurą „Bożej\nmęki”. Kolumna powstała najprawdopodobniej w XVIII wieku jako uświetnianie szlaku przemarszu wojsk króla Jana III Sobieskiego na Wiedeń. W 1983 roku na kolumnie umieszczono tablicę z napisem upamiętniającą 300 rocznicę pobytu Króla w Będzinie.","","","W podzięce Bogu przez Maryję za Wiktorię Wiedeńską - w 1863 roku pod wodzą Króla Jana III Sobieskiego.\nW 300 rocznicę pobytu króla w Będzinie w drodze\npod Wiedeń. Będzinianie 1983","Skwer przy al. Kołłątaja","","WKOPWiM\n1/04","","EXISTING","kolumna, krzyż, tablica"],
    [35,"","","","","","","","","","",null,"","","","Usunięto na podstawie Oświadczenia Rady\nOchrony Pamięci Walk i Męczeństwa o stanie i statusie rosyjskich miejsc pamięci w Polsce z 13 października 2015 r. Pomnik usunięto w 2018 r.","","","","","","WKOPWiM\n1/03","","REMOVED",""],
    [36,"","","","","","","","","","",null,"","","","Wykreślono z ewidencji na podstawie stanowiska IPN co do charakteru różnych organizacji czy instytucji komunistycznych.","","","","","","WKOPWiM\n1/02","","REMOVED",""],
    [37,"","","Będzin-Łagisza","","","Krótka, Pokoju","","","","",null,"","","","Pomnik ku czci poległym w czasie II wojny światowej.","","","Poległym w walce o wyzwolenie spod hitleryzmu","","piaskowiec","WKOPWiM\n1/01","","EXISTING","pomnik"]
]}